Улаан бурхан нь вирусээр үүсгэгддэг, агаар дуслын замаар дамждаг цочмог халдварт өвчин юм. Энэхүү өвчин нь халдварлах чадвар маш өндөртэй бөгөөд нэг өвчтөн цааш 18 хүнд халдвар тараах өндөр эрсдэлийг дагуулдаг.
Шинж тэмдэгүүд
Улаан бурхны шинж тэмдэг халдвар авснаас хойш ихэвчлэн 10-14 хоногийн дараа илэрч эхэлдэг. Өвчний явцыг гурван үндсэн үед хувааж үзнэ:
- Нууц үе (8-13 хоног): Вирус биед нэвтэрсэн ч ямар нэгэн зовиур илрэхгүй.
- Урьдал үе (3-4 хоног): Халуурах, ханиалгах, нус гоожих, нүд улайж гэрлээс гялбах зэрэг ханиадтай төстэй шинжүүд илэрнэ. Энэ үед амны салстад “Копликийн толбо” буюу цагаан цэгүүд харагддаг нь өвчнийг эрт оношлох чухал ач холбогдолтой.
- Тууралтын үе: Халууралт нэмэгдэж, тууралт нь дээрээс доош чиглэлтэй (чихний ар, нүүр, хүзүү -> их бие -> гар, хөл) гарч эхэлнэ.
Хүндрэл: Улаан бурхны хамгийн аюултай тал
Улаан бурхан өвчин өөрөө бус, түүний дараах хүндрэлүүд нь хүний амь нас, эрүүл мэндэд хамгийн их аюул занал учруулдаг. Үүнд:
- Уушгины хатгалгаа
- Тархины үрэвсэл
- Дунд чихний үрэвсэл (Дүлийрэлд хүргэх эрсдэлтэй)
- Хараагүй болох
Мэргэжилтний тэмдэглэл: Улаан бурхан туссаны дараа хүний дархлааны систем хэдэн сар, заримдаа хэдэн жилээр мартамхай болдог. Өөрөөр хэлбэл, өмнө нь тэмцэж сурсан байсан бусад өвчний эсрэг дархлаа нь суларч, бие махбод өөр төрлийн халдварт хэт өртөмтгий болдог гэсэн үг юм.
Хамгийн найдвартай хамгаалалт: ВАКЦИН
Улаан бурхнаас сэргийлэх хамгийн үр дүнтэй арга бол вакцинжуулалт юм. Монгол Улсын товлолын дагуу хүүхдийг 9 сартай болон 2 настайд нь уг вакцинд заавал хамруулдаг.
Хэрэв танд болон таны ойр дотны хүнд шинж тэмдэг илэрвэл:
- Яаран эмнэлэг рүү битгий яв: Халдвар тархахаас сэргийлж, хамгийн түрүүнд өрхийн эмчдээ утсаар мэдэгдэж, гэрээр зөвлөгөө аваарай.
- Шингэн сайн уулга: Халууралтын үед биеийн шингэнийг нөхөх нь амин чухал.
- Аминдэм А: Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас (ДЭМБ) улаан бурхны үед А аминдэмийг нэмэлтээр уухыг зөвлөдөг. Энэ нь хүндрэлээс сэргийлэхэд өндөр тустай.
Эх сурвалж: Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага
Мөн та дэлгэрэнгүй мэдээлэл, зөвлөгөөг Халдварт өвчин судлалын үндэсний төвөөс дараах утсуудаар авах боломжтой: 
100, 119, 72224444
